Wat te doen bij politiegeweld: een stappenplan

Stap 1: veiligheid en zorg

Zorg eerst dat je uit de situatie raakt. Ga ergens waar het rustig is en zoek iemand die je vertrouwt. Laat letsel vastleggen door een arts, huisarts of de spoedeisende hulp. Dat is geen formaliteit: een medisch spoor kan later belangrijk zijn.

Stap 2: bewijs vastleggen, terwijl het vers is

Schrijf zo snel mogelijk op wat je zag: datum, tijd, plaats, wat er gebeurde en in welke volgorde. Noteer eenheden, voertuignummers en dienstnummers als je die hebt gezien, plus namen en contactgegevens van getuigen. Bewaar foto's en video's in originele vorm en bewerk ze niet: het origineel is het bewijs. Zet alles op één plek en maak een reservekopie.

Stap 3: klacht over het optreden

Een klacht gaat over de manier waarop de politie handelde. Je hebt het recht om te klagen over de overheid (artikel 9:1 van de Algemene wet bestuursrecht). Voor de politie dien je de klacht in bij de politiechef van de eenheid waar de ambtenaar werkt (artikel 71 Politiewet 2012). De eenheid handelt de klacht af binnen tien weken, of binnen veertien weken als een klachtencommissie zich ermee bezighoudt (artikel 72 Politiewet 2012). Die commissies bestaan uit onafhankelijke leden (artikel 67a Politiewet 2012).

De Nationale ombudsman constateerde in 2022 dat de klachtbehandeling van de politie tekortschiet, in ieder geval rond etnisch profileren (rapport 2022/061). Dat maakt klagen niet zinloos, maar wel iets om goed voor te bereiden: lever een heldere tijdlijn en kopieën van je bewijs mee.

Stap 4: aangifte

Naast een klacht kun je aangifte doen van een strafbaar feit, zoals mishandeling of bedreiging. Iedereen die kennis draagt van een strafbaar feit is daartoe bevoegd (artikel 161 Wetboek van Strafvordering). Aangifte kan mondeling of schriftelijk, in persoon of via iemand met een schriftelijke volmacht (artikel 163 Sv). Voor sommige delicten kan vervolging alleen plaatsvinden na een klacht van het slachtoffer; artikel 164 Sv beschrijft die route.

Vraag altijd om een registratienummer of zaaknummer en bewaar dat goed. Zonder nummer is er later niets om op terug te vallen.

Stap 5: vervolg en escalatie

Reageert de politie niet of onvoldoende, dan kun je naar de Nationale ombudsman. De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt toezicht op de politie en gebruikt meldingen om patronen te zien. Voor juridische hulp kun je terecht bij het Juridisch Loket, bij je rechtsbijstandverzekering of bij een advocaat. Bij ernstige incidenten is het verstandig om samen met een jurist op te trekken.

Eén klacht lost niet alles op. Elke melding telt wel: patronen worden pas zichtbaar als mensen melden. In het loket staat een modelbrief voor de politieklacht, met een invulinstructie. Gebruik hem, pas hem aan op jouw verhaal en houd kopieën van alles wat je verstuurt.