Naar de inhoud

Maatschappelijk

Strijd pleegt roofbouw

Bijgewerkt: 8 februari 2026

Deze column is als dankwoord gericht aan al mijn vrienden en volgers die hebben meegeleefd na het het overlijden van Robert Jensen en tijdens mijn ziekbed.

Door Max von Kreyfelt; bron Facebook

Lieve vrienden en volgers, 

Ik heb lang gedacht dat strijd vooral iets mentaals was. Dat je het kon winnen met argumenten, met doorzettingsvermogen, met gelijk. Mijn lichaam dacht daar anders over.

13 jaar leven in voortdurende strijd, tegen framing, uitsluiting en macht, zette mij in een permanente staat van paraatheid. Altijd aan. Altijd alert. Altijd klaar om te reageren. Alsof rust iets was dat ik me pas later mocht veroorloven.

roofbouw

Op dezelfde dag kregen Robert Jensen en ik een attaque. Hij aan zijn hart, ik aan mijn hersenen. Hij overleefde het niet. Ik wel. Dat verschil voelt niet als geluk, maar als waarschuwing.

Strijd pleegt roofbouw. Niet meteen. Niet zichtbaar. Maar geniepig langzaam, in stilte. Je verliest eerst slaap. Dan ruimte. Dan mensen. Vrienden verdwijnen. Gesprekken worden dunner. Het leven krimpt tot het gevecht zelf.

Wat ik toen nog niet wilde zien, was dit: het lichaam maakt geen onderscheid tussen een fysieke aanval en jarenlange sociale druk. Tussen een directe dreiging en voortdurende onzekerheid. Stress is geen mening. Het is biologie.

Vrijheidsstrijd wordt graag geromantiseerd. Wie volhoudt is sterk. Wie breekt was kennelijk niet sterk genoeg. Maar dat verhaal klopt niet. Want structurele strijd zonder herstel is geen moed, het is uitputting. Je hoeft niet te verliezen op inhoud. Het lichaam neemt uiteindelijk het besluit.

Het gevaarlijkste moment is wanneer lijden normaal wordt. Wanneer uitputting voelt als plicht. Wanneer stoppen geen optie meer lijkt omdat het gelijk te groot is om los te laten. Dan vecht je niet meer tegen macht. Dan internaliseer je haar.

Ik moest bijna sterven om dat te begrijpen. Dat ik hier nog ben terwijl Robert er niet meer is, heeft mijn kijk veranderd. Niet op vrijheid, die blijft ononderhandelbaar, maar op hoe je haar draagt. Strijd vraagt geen zelfvernietiging. Ze vraagt zorg, steun, ritme en begrenzing. Niet minder scherpte, maar meer duurzaamheid. Minder reageren. Meer regie. Herstel als strategie. 

Want waarheid heeft niets aan uitgeputte dragers. En vrijheid heeft niets aan mensen die eraan bezwijken. Strijd mag iets kosten. Maar niet ons leven.

Ik hou van jullie. Blijf leven!