Een tribunaal en belasting op vriendjespolitiek?

Paul Frijters, emeritus professor welzijnseconomie aan de London School of Economics 

 

Stel dat het politieke landschap radicaal verandert in de komende twee jaar vanwege groeiende maatschappelijke weerstand tegen de coronahysterie. Stel dat daardoor de huidige hysterie-ondersteunende politieke partijen uit elkaar vallen omdat de parlementariërs het zinkende schip verlaten, waardoor er nieuwe verkiezingen komen waarin gezond verstand wint. Hoe zou men dan kunnen proberen het onrecht van de laatste twee jaar te lijf te gaan? Ik wil hier twee mogelijkheden bespreken, te beginnen met wat mijzelf een goede eerste stap lijkt.

 

Belasting heffen op oneigenlijke politieke activiteiten

De notoire gangster Al Capone van de jaren 30 in Amerika werd niet gepakt op de vele moorden die hij op zijn geweten zou hebben, maar op zijn belastingontduiking. Het was gewoon veel makkelijker om daarvoor het bewijs rond te krijgen. 

Het grootste voordeel van belastingwetgeving voor ‘onze zaak’ is dat je een nieuwe belastingwet kunt aannemen die je met terugwerkende kracht kunt toepassen. Zoiets is niet mogelijk met nieuwe wetten aangaande criminaliteit: je kunt niet achteraf zeggen dat iets crimineel was wat niet crimineel was toen de misdaad begaan werd. Via belastingwetten kun je wel ‘fout’ gedrag in het verleden aanpakken.

In feite is iedere vorm van vermogensbelasting een wet met terugwerkende kracht omdat vermogen in een verleden is verzameld. Dus via nieuwe belastingwetten die je na een omwenteling kunt aannemen, kun je wangedrag van vóór die omwenteling aanpakken. Dat is echt een enorm voordeel wat je niet hebt met het toepassen van wetten die al vóór die omwenteling gelden: dan zit je steevast in een welles-nietes spel wat eeuwig kan duren (en waarvoor bijzonder veel geld voorradig is om die eeuwig te laten duren). 

Wat voor moois kun je via belastingwetten wel niet doen? Mijn voorkeur gaat uit naar een belasting op vermogen vergaard uit oneigenlijke politieke activiteiten in de laatste 10 jaar, namelijk op winst gemaakt door beïnvloeding van de politiek buiten stemgedrag om. Lobbyactiviteiten dus, inclusief vriendendiensten en herenakkoorden. Als je de winsten op lobbyactiviteiten met zoiets als 80% belast en die met terugwerkende kracht heft, dan heb je ineens een enorm machtsmiddel in handen om oneigenlijk vermogen aan te pakken, de groeiende ongelijkheid ongedaan te maken, en de schuldigen van de huidige tijd uit elkaar te spelen. Alle woekerwinsten gemaakt met testen, vaccins, sluiten van de niet-internet concurrentie, onderonsje met Rutte, etc., zijn dan de sigaar.

Hoe speel je de huidige kliek profiteurs die nu mekaar de hand boven het hoofd houden in de toekomst uit elkaar? Door in die nieuwe belastingwet voordelen in te bouwen voor mensen die snel uit de school klappen en de rest van de profiteurs verraden. Wat je ook kan doen is informatie opeisen en het verbergen van die informatie crimineel maken: hoewel je niet activiteiten in het verleden kan criminaliseren, kun je wel informatie achterhouden aangaande huidige activiteiten criminaliseren. 

Dus hoe zou die toekomstige vermogenswet eruit kunnen zien? Vier elementen:

1. Belasting van, zeg, 80% op vermogen uit vriendjespolitiek in Nederland, gedefinieerd als vermogen uit politieke besluiten waar op welke manier dan ook direct of indirect voor gelobbyd is buiten stemgedrag voor verkiezingen om.
2. Iedereen die meer dan, zeg, een ton verdiend heeft aan vriendjespolitiek de laatste 10 jaar moet volle informatie verschaffen aan de overheid over zowel dat vermogen alsook de manier waarop die vergaard is. Achterhouden van informatie daarover wordt dan een zwaar misdrijf.
3. Eerst komt, eerst maalt met kortingen. Diegenen die eerder dan anderen aangeven hoeveel vermogen ze hebben gemaakt met vriendjespolitiek, en ook bewijzen aanleveren hoe dat gegaan is en wie daarmee nog meer voordeel behaald heeft, betalen maar, zeg, 50% belasting.
4. Erbij lappen verdient. Degenen met bewijs over vriendjespolitiek van anderen (nadat de periode waarin de profiteurs zelf informatie hadden moeten aanleveren is verstreken) krijgen, zeg, 10% vindersloon over het vermogen wat daarmee ontdekt wordt.

Deze vier stappen grijpen in elkaar in die zin dat ze sterke prikkels geven aan iedereen die aan vriendjespolitiek gedaan heeft om mekaar te verraden. Iemand die namelijk meer dan een ton aan vriendjespolitiek heeft moet vrezen door iemand verraden te worden voor die 10% vindersloon waarnaar ze ook nog eens de bak ingaan voor achterhouden van informatie. Zwijgers lopen ook nog eens de korting voor snel zichzelf snel aangeven mis.

Ik ben geen jurist dus een precieze definitie van vermogen uit vriendjespolitiek laat ik aan anderen. Wel is het belangrijk te zeggen dat een goede definitie minder belangrijk is dan het lijkt omdat we het dan over een situatie hebben waarin het sentiment is omgeslagen en de rechtbanken flink willen doen en laten zien dat ze zelf serieus zijn. Dus een ruime definitie die duidelijk genoeg is zou dan hopelijk volstaan om schoon schip te maken qua machtsmisbruik en vriendjespolitiek in de laatste 10 jaar, meteen alle dossiers van Rutte III erbij nemend.

Het mooie van de vier stappen hierboven is ook nog eens dat we het er openlijk over kunnen hebben zonder dat de huidige machthebbers er wat aan kunnen doen: je kunt niet vooraf verbieden dat je in de toekomst belasting gaat toepassen, noch dat verhullen van informatie in de toekomst crimineel kan zijn. Hoogstens kan een huidige profiteur nu het land uit vluchten met de buit, maar dan zijn het toekomstige voortvluchtige, gezocht door toekomstige instanties. Bovendien is vluchtgedrag van profiteurs nog niet de slechtste uitkomst. Laat ze maar rennen. 

 

Het Tribunaal

Een Neurenberg 2 Tribunaal voor diegenen die zich deze keer aan misdaden tegen de mensheid hebben schuldig gemaakt is natuurlijk een zeer gewenste mogelijkheid. Rutte, de Jonge en anderen uit die laag veroordeeld zien voor misdaden tegen de Nederlandse bevolking zou prachtig zijn. Het zou ook een enorm sterke prikkel zijn naar toekomstige leiders als die zich ook in een situatie bevinden waarin er een excuus langskomt waardoor ze hun macht kunnen misbruiken.

We moeten echter wel goed de vele haken en ogen aan een mogelijk Neurenberg 2 Tribunaal bekijken. 

Het eerste probleem is dat zoiets als een herhaling van Neurenberg lang duurt en lastig te organiseren is. Rechtszaken zijn omslachtig en tijdrovend, dus alleen geschikt voor de zichtbaarste misbruikers. 

Het tweede probleem is dat je eindeloos gesteggel gaat krijgen met enorme hoeveelheden geld beschikbaar aan de kant van de huidige profiteurs en machtsmisbruikers: zonder een soort revolutie zouden aan het begin van een tribunaal de beklaagden honderden miljarden euro’s aan hun kant hebben. Daarmee kunnen ze enorm stampei maken, zowel in media als via hordes advocaten. 

Een derde probleem is sowieso de profiteurs en machtsmisbruikers te pakken te krijgen voor dat Tribunaal. Op basis van welke wet laat je ze oppakken? En wat doe je als ze in een buitenland vertoeven? 10 jaar lange uitwisseling procedures aangaan? Een hels karwei waar de profiteurs waarschijnlijk de langste adem in zullen blijken te hebben. Het ‘voordeel’ van Neurenberg 1 was dat de Amerikanen de nazis gewoon lieten oppikken omdat ze dat konden, waarbij het lastig was voor nazis om naar Argentinië of andere plekken te vluchten. De wettelijke basis van Neurenberg 1 werd lang voor het eind van de oorlog, na lang gekrakeel onder de geallieerden, besloten. Tribunalen zijn er dus vooral voor machthebbers die gewelddadig van hun troon gestoten worden, niet na vredige omwentelingen die hun de gelegenheid geven zich in te dekken en weg te rennen.

Dus als je aan Neurenberg 2 zou willen doen moet je een vrij nauwe focus hebben qua beklaagden, geld uit het laatje weten te houden, en een manier hebben om de verdachten op te pikken. 

De praktische bezwaren omtrent een Tribunaal moeten natuurlijk niet als onoverkomelijk gezien worden. Het betekent echter wel dat het handig is om ook andere manieren te hebben om de schade van de laatste tijd ongedaan te maken. Een toekomstige retroperspectieve belastingwet is praktisch en zou een goede eerste stap zijn in afwachting van een Tribunaal. Voor liefde en waarheid!