Hoe grootmachten zichzelf vernietigen

De wereld heeft de voorbije weken een waardevolle les geleerd. Zonder dat kleine groepje van rechtgeaarde en dissidente regeringsleiders (De Wever, Fico, Orban,…), zou de Raad van Europa zonder verpinken de Russische deviezen hebben weggeroofd. Een precedent dat belooft verstrekkende gevolgen te hebben voor de toekomst van de mondiale handel en voor de reserves waarmee handelstransacties worden geborgd, afgeboekt en uitgevoerd.

Weg van de euro en de dollar

Alle centrale banken ter wereld hebben nu begrepen dat ieder dispuut met het oude Westen het voorwerp kan zijn van schendingen van internationaal recht en regelrechte diefstal. Hieruit volgt onherroepelijk een onstuitbare kapitaalvlucht uit Europa, ingegeven door een ‘safety first’ principe. Europa verliest met dit schouwspel definitief haar status van betrouwbare en veilige haven voor financiële reserves, ten nadele van New York en London.

De wereld heeft gezien hoe een politiek dispuut over een grensconflict kan leiden tot het opbreken van 80 jaar oude afspraken en zekerheden. Dat fiasco werd afgewend door de hardvochtigheid van drie xenofobe, extreem-rechtse, pro-Russische populisten. Afgewend… maar de systeemschade die is aangericht is onherstelbaar. Onherstelbaar omdat een fundamenteel vertrouwen definitief is geschonden. De grootste financiële spelers ter wereld nemen hun voorzorgen en herzien hun strategie. JPMorgan adviseert haar grootste klanten om nog minder euro- en dollar-gedenomineerde reserves aan te houden, in ruil voor nog meer goud. De olierijke golfstaten, Japan en China waren tot voor kort de belangrijkste kopers van westerse en van Amerikaanse obligaties in het bijzonder. Dat is verleden tijd. De meest recente veilingen van Amerikaans schuldpapier liepen uit op een fiasco. Washington krijgt zijn obligaties aan niemand verkocht en wie nog obligaties in portfolio heeft, doet deze nu van de hand. Tegelijk verbreken zilver en goud alle records, wanneer men de prijs ervan uitdrukt in munten die aan een rotvaart hun waarde verliezen.

Wanneer deviezen en reserves in westerse instellingen niet langer veilig zijn en kunnen worden gestolen, dan versnelt dit de bouw van parallelle systemen in de Global South door de BRICS. Zij hebben hun lesje nu wel geleerd. De enkele landen in het ‘globale zuiden’ die de ontkoppeling van westerse financiële systemen (Euroclear, Swift, IMF, Wereldbank,…) te voortvarend en te overhaast vonden, die hebben nu begrepen hoe groot de risico’s zijn. De escapades van Von der Leyen, Merz & Co hebben zelfs voor de laatste twijfelaars die risico’s nu blootgelegd.

Het afschermen van de petrodollar

Washington doet er alles aan om te redden wat nog overblijft van de petrodollar-cycle. Dat doet het met militair machtsvertoon en ‘gun boat policy’. Persdiensten krijgen beelden toegespeeld die tonen hoe vissersboten tot zinken worden gebracht en olietankers worden geënterd. De vissersboten zijn vissersboten. En de olietankers die tot een ‘schaduwvloot’ zouden behoren, die transporteren Venezolaanse ruwe olie naar het Verre Oosten. Beijing en Washington spelen het hard. Chinese oliebedrijven hebben jaren geleden langlopende contracten afgesloten met Caracas voor de aankoop van grote hoeveelheden ruwe olie die wordt betaald in Yuan, niet in dollar. Dat zijn de olietankers die Washington entert en aan de ketting legt. Olietankers vanuit Caracas op weg naar raffinaderijen in Louisiana en Texas, die worden handig doorgang verleend door een uitzonderlijke licentie van de Office of Foreign Assets Control (OFAC).

De reden daarvoor is begrijpelijk. Door het ingenieuze shale fracking en horizontaal boren, produceert de VS nu meer olie dan ooit tevoren. Het probleem? Deze ‘dunne’ en ‘lichte’ olie die de Amerikaanse frackers in overvloed produceren, leent zich niet tot de productie van diesel. Diesel… de brandstof waar 95% van de mondiale logistieke keten op draait. Daarom importeert de VS dagelijks noodgedwongen grofweg 5 miljoen vaten dikke, stroperige Canadese ruwe olie omdat deze zich leent tot ‘verdieseling’. Welk land is nog zo’n producent van die ‘extremely heavy crude’? Jawel,… Venezuela.

Nieuwe brandhaarden

Caracas heeft de afgelopen jaren haar oliebeleid verankerd in contracten met Chinese ondernemingen. Grote volumes ruwe olie worden daarbij in Chinese en Maleisische raffinaderijen verwerkt, terwijl Chinese expertise wordt ingezet om uitgeputte Venezolaanse olievelden te revitaliseren. Ook Saudi Arabië heeft proefcontracten afgesloten met Beijing voor de levering van ruwe olie. Contracten in yuan, niet in dollars. En ook Iran bereidt zich voor op het verwerken van grote volumes aan yuan in ruil voor olieleveringen. Iraanse en Chinese delegaties pendelden de voorbije maanden tussen Beijing en Teheran.

Nigeria en Angola komen in het vizier van Trump en zijn administratie. Tegen Nigeria worden vandaag reeds militaire interventies opgezet onder het mom van ‘IS’. Een volgend doelwit is wellicht Angola. Welk voorwendsel daar zal worden bedacht voor een militair ingrijpen, is nog niet duidelijk. De staart kwispelt met zijn hond.

Wat hebben Angola en Nigeria gemeen? Beide landen zijn aanzienlijke olieproducenten en beide regimes hebben grote investeringsprojecten en leningen lopen met China. Wanneer Angola en Nigeria toegang tot de yuan verwerven, dan vergemakkelijken zij daarmee de terugbetaling van Chinese leningen in yuan. Beide landen maken zich klaar om ruwe olie in yuan te verhandelen — weg van de dollar — en komen daarmee onherroepelijk in het vizier van Washington. Iran, Nigeria en Angola hebben gezien hoe Maduro (zij het moeizaam) stand houdt en overeind blijft. [Inmiddels is Maduro door Trump gekidnapt en gevangengezet, red.] Deze landen weten waar hun toekomst ligt. Weg van het Westen, ook wanneer zij daarmee het doelwit worden voor de meest gewelddadige vergeldingsacties waartoe Washington bereid en in staat is.

Afsluitend

In essentie gaat dit niet over Fentanyl in Venezuela, niet over Islamitische Staat in Nigeria en evenmin over ruwe olie in Angola. Dit gaat over het afschermen van de dollar als ‘s werelds reservemunt. De argumenten die Washington moet bedenken om haar petrodollar-cycle in stand te houden, die worden gewelddadiger naarmate een tijdperk verstrijkt.

Washington lijkt te zijn vergeten hoe de wereldhandel echt werkt. Economische suprematie ontstaat niet door anderen met macht en dwang te verdringen, maar door de partner te worden met wie de hele wereld vrijwillig zaken wil doen.